23 marca 2016

Świadoma zgoda. Ale na co?

Przeprowadzenie badania biomedycznego z udziałem ludzi wymaga uzyskania świadomej zgody uczestnika. Aby zgoda była rzeczywiście świadomą, uczestnik musi być poinformowany o wszystkich istotnych aspektach planowanego badania. Istotna informacja to taka, której ujawnienie ma wpływ na podjęcie decyzji przez uczestnika. Jednak różne osoby mogą mieć różne przekonania dotyczące tego, co jest istotne. Może więc to profesjonaliści, na przykład lekarze prowadzący badania naukowe, powinni określać, co stanowi istotną informację? Jednakże informacja zrozumiała i istotna dla profesjonalisty może niewiele mówić przeciętnemu uczestnikowi badań. Dlatego niektórzy proponują, aby mianem istotnej określać taką informację, którą każda rozsądna osoba uzna za istotną. Problem w tym, że rozsądni i kompetentni ludzie bardzo różnią się w ocenie tego, co istotne. Rozsądne jednostki mają różne preferencje dotyczące bólu i przyjemności, różne rzeczy uznają za ważne. Staje się to szczególnie wyraźne, jeżeli weźmie się pod uwagę różnice kulturowe, społeczne i ekonomiczne.

W artykule Relevant Information and Informed Consent in Research: In Defense of the Subjective Standard of Disclosure opublikowanym na łamach Science and Engineering Ethics stawiamy tezę, że każdy uczestnik badań biomedycznych powinien sam móc określić, co jest istotne z jego punktu widzenia (subjective standard of disclosure). Jest to szczególnie ważne, gdy uczestnikami badań biomedycznych są ludzie z odmiennych kręgów kulturowych lub z innych niż badacze grup społecznych. Naukowiec powinien, na przykład w czasie rozmowy, dowiadywać się, jakie aspekty badań są szczególnie ważne dla poszczególnych osób. Co więcej, powinno się prowadzić systematyczne badania aby dowiedzieć się, co jest istotne dla poszczególnych grup społecznych. Kwestia „istotnych informacji” przekazywanych w czasie uzyskiwania świadomej zgody wciąż pozostaje bowiem niejasna.

Vilius Dranseika, Jan Piasecki, Marcin Waligora, Relevant Information and Informed Consent in Research: In Defense of the Subjective Standard of Disclosure, Science and Engineering Ethics, 2016, doi: 10.1007/s11948-016-9755-4 (Open Access)

Jan Piasecki

autor: m.waligora